ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର ସୁବୁଦ୍ଧି
ରାଜ୍ୟରେ କିଶୋରୀ ଗର୍ଭଧାରଣ ହାର ହ୍ରାସ ପାଇବା ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ସତ, କିନ୍ତୁ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଓ ଉପାନ୍ତ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକର ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଏବେ ବି ସାମାଜିକ ସଚେତନତା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
ଯେଉଁ ବୟସରେ ହାତରେ ବହିବସ୍ତାନୀ ଧରି ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବାର କଥା, ଯେଉଁ ସମୟରେ ଖେଳକୁଦ ଭିତରେ ଜୀବନର ମୂଳଦୁଆ ପଡ଼ିବା କଥା—ସେହି ଅପରିଣତ ବୟସରେ ଜଣେ କିଶୋରୀ ଉପରେ ଲଦି ହୋଇପଡ଼ୁଛି ମାତୃତ୍ୱର ଗୁରୁଦାୟିତ୍ୱ। ଜାତୀୟ ପରିବାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସର୍ବେକ୍ଷଣ (ଏନ୍ଏଫ୍ଏଚ୍ଏସ୍-୬) ର ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଏକ ମିଶ୍ରିତ ଚିତ୍ର ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି। ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ହାରରେ ହ୍ରାସ ଘଟିବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ବାର୍ତ୍ତା, କିନ୍ତୁ ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ ତଥ୍ୟର ଗଭୀର ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନା କଲେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ ଆମ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଅଞ୍ଚଳ ଏବେ ବି ଏହି ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟାର କଳାବାଦଲ ତଳେ ରହିଛି।
ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଏକ ନଜର: ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥିତି
ସୂଚକ (Indicators)ପରିସଂଖ୍ୟାନବିଶ୍ଳେଷଣରାଜ୍ୟ ହାର (NFHS-5)୭.୫%ପୂର୍ବ ସ୍ଥିତିରାଜ୍ୟ ହାର (NFHS-6)୬.୫%ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତିମୋଟ ହ୍ରାସ୧.୦% ପଏଣ୍ଟରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ଉନ୍ନତିସୁଧାର ଆସିଥିବା ଜିଲ୍ଲା୧୬ସଚେତନତାର ସୁଫଳବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ଜିଲ୍ଲା୧୪ଗମ୍ଭୀର ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ।
ଆଶାର କିରଣ: ସଫଳତାର ମଡେଲ ସାଜିଛି ଉପକୂଳ
ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ୩୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରୁ ୧୬ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ କିଶୋରୀ ଗର୍ଭଧାରଣ ହାର ହ୍ରାସ ପାଇବା ଏକ ବଡ଼ ଉପଲବ୍ଧି।
ଗଞ୍ଜାମର ଅଦ୍ଭୁତପୂର୍ବ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ସବୁଠାରୁ ଆଖିଦୃଶିଆ ସଫଳତା ଦେଖାଇଛି ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା। ଏଠାରେ ଏହି ହାର ପୂର୍ବର ୧୧.୪% ରୁ ସିଧାସଳଖ ୨.୭% କୁ ଖସି ଆସିଛି (୮.୭ ଶତକଡ଼ା ପଏଣ୍ଟ ହ୍ରାସ)। ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରର ଅଭିଯାନ କିଭଳି ବିରାଟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରେ, ଗଞ୍ଜାମ ତାହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦାହରଣ।
ସର୍ବନିମ୍ନ ସ୍ତରରେ କଟକ: ଐତିହାସିକ ଜିଲ୍ଲା କଟକରେ ଏହି ହାର ୫.୭% ରୁ ହ୍ରାସ ପାଇ ମାତ୍ର ୦.୯% ରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହା ରାଜ୍ୟରେ ସର୍ବନିମ୍ନ।
ଏହା ସହିତ ବୌଦ୍ଧ (−୪.୬%), ନୟାଗଡ଼ (−୪.୦%), ଭଦ୍ରକ (−୩.୮%), ଖୋର୍ଦ୍ଧା (−୩.୪%), ଅନୁଗୁଳ (−୨.୬%), ମୟୂରଭଞ୍ଜ (−୨.୪%) ଓ ଯାଜପୁର (−୨.୨%) ଭଳି ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ହୋଇଥିବା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ହ୍ରାସ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି ଯେ ଶିକ୍ଷା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ତତ୍ପରତା ଫଳପ୍ରଦ ହେଉଛି।
ଗୋଟିଏ ପଟେ ଉନ୍ନତିର ଚିତ୍ର ଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ୧୪ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ସ୍ଥିତି ବିଗିଡ଼ିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ। ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ କଥା ହେଉଛି, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ପ୍ରବୃତ୍ତି ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି।
ହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଜିଲ୍ଲା:
ସମ୍ବଲପୁର: +୪.୮ ଶତକଡ଼ା ପଏଣ୍ଟ (ସର୍ବାଧିକ ବୃଦ୍ଧି)
କଳାହାଣ୍ଡି: +୩.୭ ଶତକଡ଼ା ପଏଣ୍ଟ
ରାୟଗଡ଼ା: +୩.୬ ଶତକଡ଼ା ପଏଣ୍ଟ
କେନ୍ଦୁଝର: +୨.୮ ଶତକଡ଼ା ପଏଣ୍ଟ
ମାଲକାଙ୍ଗିରି: +୨.୪ ଶତକଡ଼ା ପଏଣ୍ଟ
ଝାରସୁଗୁଡ଼ା: +୨.୩ ଶତକଡ଼ା ପଏଣ୍ଟ
ଢେଙ୍କାନାଳ: +୨.୨ ଶତକଡ଼ା ପଏଣ୍ଟ
ଗମ୍ଭୀର ବିପଦ ଜୋନ୍ (Red Zone): କେନ୍ଦୁଝର (୧୫.୦%), ମାଲକାଙ୍ଗିରି (୧୪.୧%) ଏବଂ ରାୟଗଡ଼ା (୧୨.୮%) — ଏହି ତିନୋଟି ଜିଲ୍ଲା ଏବେ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ବିପଦରେ। ଏଠାରେ କେବଳ ଯେ ଗର୍ଭଧାରଣ ହାର ରାଜ୍ୟ ହାର (୬.୫%) ଠାରୁ ପ୍ରାୟ ଦୁଇଗୁଣରୁ ଅଧିକ ରହିଛି ତାହା ନୁହେଁ, ବରଂ ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଓଡ଼ିଶାର ବାସ୍ତବତା
ବର୍ଗଜିଲ୍ଲା ଓ ହାରସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବସର୍ବାଧିକ ହାର (ଉଦ୍ବେଗଜନକ)କେନ୍ଦୁଝର (୧୫.୦%), ମୟୂରଭଞ୍ଜ (୧୪.୮%), ମାଲକାଙ୍ଗିରି (୧୪.୧%), ରାୟଗଡ଼ା (୧୨.୮%), ଢେଙ୍କାନାଳ (୧୧.୫%)ଆଦିବାସୀ ଓ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବ, କୁପୋଷଣ ଓ ବାଲ୍ୟବିବାହର କୁପରିଣାମ ଏବେ ବି ଜାରି ରହିଛି।ସର୍ବନିମ୍ନ ହାର (ଆଦର୍ଶ)କଟକ (୦.୯%), ବରଗଡ଼ (୧.୭%), କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା (୧.୭%), ବଲାଙ୍ଗୀର (୧.୯%), ଖୋର୍ଦ୍ଧା (୧.୯%)ଉଚ୍ଚ ସାକ୍ଷରତା ହାର, ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ସାମାଜିକ ସଚେତନତାର ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରତିଫଳନ।
ଶେଷ କଥା: କାଗଜପତ୍ରର ତଥ୍ୟ ନୁହେଁ, ଶୈଶବର ସୁରକ୍ଷା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ବିକାଶ
ପରିସଂଖ୍ୟାନ କହୁଛି ରାଜ୍ୟର ହାର ୧% କମିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଭିତରେ ଆମେ ଆତ୍ମସନ୍ତୋଷ ଲାଭ କରି ବସିପାରିବା ନାହିଁ। କାରଣ କେନ୍ଦୁଝର, ମାଲକାଙ୍ଗିରି କିମ୍ବା ରାୟଗଡ଼ାରେ ପ୍ରତି ୧୦୦ ଜଣ କିଶୋରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୧୩ ରୁ ୧୫ ଜଣ ମାଆ ହେବା କେବଳ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଶହ ଶହ ଝିଅଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ଅନ୍ଧକାର ଆଡ଼କୁ ଠେଲି ହୋଇଯିବାର ଏକ ଦୁଃଖଦ ଦସ୍ତାବିଜ୍। ଅପରିଣତ ବୟସରେ ଗର୍ଭଧାରଣ ଶିଶୁ ଏବଂ ମାଆ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ କୁପୋଷଣ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ବିପଦ ବଢ଼ାଇଥାଏ।
ଗଞ୍ଜାମ ଏବଂ କଟକ ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରମାଣ କରି ଦେଖାଇଛନ୍ତି ଯେ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଥିଲେ ଏହି ସାମାଜିକ ବ୍ୟାଧିକୁ ରୋକାଯାଇ ପାରିବ। ଏବେ ସମୟ ଆସିଛି, ବିଶେଷ କରି ଜନଜାତି ବହୁଳ ଓ ଉପାନ୍ତ ୧୪ଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ଏକ ‘ଜରୁରୀକାଳୀନ ମିଶନ’ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ବାଲ୍ୟବିବାହ ରୋକିବା, କନ୍ୟା ସନ୍ତାନର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏବଂ କିଶୋରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଜନନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନ କରିବା ଦିଗରେ ସରକାର, ପ୍ରଶାସନ ଓ ସମାଜକୁ ଏକାଠି ଲଢ଼ିବାକୁ ହେବ। କାରଣ ଗୋଟିଏ କନ୍ୟାର ଶୈଶବ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲେ ହିଁ ଗୋଟିଏ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ସମାଜ ଗଠନ ସମ୍ଭବ।
