ଅକ୍ଟୋବର ୩୧ ସୁଦ୍ଧା ଅର୍ଥ ପୈଠ ପାଇଁ OMCର ଦାବି; ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହେବାକୁ ବେଦାନ୍ତର ପ୍ରସ୍ତୁତି
ଭୁବନେଶ୍ୱର/ମୁମ୍ବାଇ,: ବକ୍ସାଇଟ୍ ଯୋଗାଣର ପୁରୁଣା ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ବେଦାନ୍ତ ଲିମିଟେଡ୍ର ଆବେଦନକୁ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ଖାରଜ କରିବା ପରେ କମ୍ପାନୀ ଉପରେ ପ୍ରାୟ ₹୫,୬୦୦ କୋଟିର ଆର୍ଥିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଆସିଛି। ଓଡ଼ିଶା ମାଇନିଂ କର୍ପୋରେସନ୍ (OMC) ପକ୍ଷରୁ ବେଦାନ୍ତକୁ ଦାବି ଓ ଅବଗତି ପତ୍ର ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।
ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, OMC ପକ୍ଷରୁ ଦାବି କରାଯାଇଥିବା ରାଶି ୩୧ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ପୈଠ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମ୍ର ୨୦୦୪ ମସିହାର ବକ୍ସାଇଟ୍ ଯୋଗାଣ ଚୁକ୍ତି ସହ ଜଡ଼ିତ ପୁରୁଣା ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପୁନଃ ଲାଗୁ କରିବା ନେଇ ଦାବି କରିଥିଲା। ତେବେ ଅକ୍ଟୋବର ୧ ତାରିଖର ରାୟରେ ହାଇକୋର୍ଟ ଏହି ଦାବିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି।
କେଉଁଠୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ବିବାଦ?
ବେଦାନ୍ତ ଓ OMC ମଧ୍ୟରେ ୨୦୦୩ରୁ ୨୦୦୯ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଚୁକ୍ତି ଓ MoUକୁ ନେଇ ଏହି ବିବାଦ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଚାଲିଆସୁଛି।
୨୦୦୪ ଅକ୍ଟୋବରର ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାୟ ୧୫ କୋଟି ଟନ୍ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଯୋଗାଣ ଓ ଉତ୍ପାଦନ/ଉତ୍ତୋଳନ ଖର୍ଚ୍ଚ ସହ ରୟାଲ୍ଟିକୁ ଆଧାର କରି ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିବା ନେଇ ବେଦାନ୍ତ ଦାବି କରିଥିଲା।
କମ୍ପାନୀର ଯୁକ୍ତି ଥିଲା ଯେ, ଏହି ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଭରସା କରି ଓଡ଼ିଶାରେ ବିପୁଳ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ କରାଯାଇଛି।
କିନ୍ତୁ ହାଇକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପୁରୁଣା ବ୍ୟବସ୍ଥା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଇନଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାକୁ ପୁନଃ ଜୀବିତ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ବିଚାରାଳୟଙ୍କ ରାୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୧୫ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଯୁକ୍ତ ଉଦ୍ୟୋଗ ଚୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସମାପ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମାପ୍ତିକୁ ସମୟରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରାଯାଇନଥିବାରୁ ଏହା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିବା ହାଇକୋର୍ଟ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।
ବେଦାନ୍ତ ପାଇଁ ₹୫,୬୦୦ କୋଟି କେତେ ବଡ଼ ରାଶି?
ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ₹୫,୬୦୦ କୋଟିର ଦାବି ବେଦାନ୍ତ ଆଲୁମିନିୟମ୍ର FY26ର ₹୧୪,୧୫୩ କୋଟି ଲାଭର ପ୍ରାୟ ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ସହ ସମାନ।
ତେବେ ଏହି ରାଶିର ପ୍ରକୃତ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଭାବ ଆଗାମୀ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଦାୟିତ୍ୱର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
ହାଇକୋର୍ଟର ରାୟ ବିରୋଧରେ ବେଦାନ୍ତ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଏବଂ ରାୟ ଉପରେ ସ୍ଥଗିତାଦେଶ ଲୋଡ଼ିବାକୁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି।
ଓଡ଼ିଶା କାହିଁକି ବେଦାନ୍ତ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ବେଦାନ୍ତର ଆଲୁମିନିୟମ୍ ବ୍ୟବସାୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବହୁତ ଅଧିକ। କଳାହାଣ୍ଡିର ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼ରେ ୫ ନିୟୁତ ଟନ୍ ପ୍ରତିବର୍ଷ କ୍ଷମତାର ଆଲୁମିନା ରିଫାଇନାରୀ ରହିଛି। ଏଠାରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଆଲୁମିନା ବେଦାନ୍ତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟକୁ ଯାଏ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଝାରସୁଗୁଡ଼ାରେ ବେଦାନ୍ତର ବୃହତ୍ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ସ୍ମେଲ୍ଟର ରହିଛି। କମ୍ପାନୀର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, FY26ରେ ଏଠାରେ ପ୍ରାୟ ୨.୪୫ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଛି।
FY25ର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଝାରସୁଗୁଡ଼ାରେ ପ୍ରାୟ ୧.୮୩ ନିୟୁତ ଟନ୍ କାଷ୍ଟ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଲାଞ୍ଜିଗଡ଼ ରିଫାଇନାରୀରେ ପ୍ରାୟ ୧.୯୮ ନିୟୁତ ଟନ୍ କ୍ୟାଲସିନ୍ଡ ଆଲୁମିନା ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥିଲା।
ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ଓ ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଶିଳ୍ପ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ
ଏହି ମାମଲାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ବେଦାନ୍ତରେ ସୀମିତ ରହିବ ନାହିଁ। ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଓ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ପୁରୁଣା ଚୁକ୍ତିର ଆଇନଗତ ସ୍ଥିତି ନେଇ ଏହି ରାୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ହୋଇପାରେ।
ବେଦାନ୍ତ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି ବକ୍ସାଇଟ୍ର ଭବିଷ୍ୟତ ମୂଲ୍ୟ ଓ ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଯଦି ବଜାର ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ କିଣିବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ଆଲୁମିନା ଉତ୍ପାଦନର ଖର୍ଚ୍ଚ ଉପରେ ଚାପ ପଡ଼ିପାରେ।
ଏହି ସମୟରେ OMC ପକ୍ଷରୁ କୋଡିଙ୍ଗମାଳୀ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଖଣିର କ୍ଷମତା ୩.୬ MTPAରୁ ୬ MTPAକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ବକ୍ସାଇଟ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଯୋଗାଣ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧିର ଦିଗକୁ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛି।
ଏବେ ନଜର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଉପରେ
ଏହି ବିବାଦରେ ଆଗାମୀ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ହୋଇପାରେ। ହାଇକୋର୍ଟ ରାୟ ଉପରେ ସ୍ଥଗିତାଦେଶ ମିଳିଲେ ବେଦାନ୍ତର ତତ୍କାଳୀନ ଆର୍ଥିକ ଦାୟିତ୍ୱରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିପାରେ। ଅନ୍ୟଥା OMCର ଦାବି ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ଥ ପୈଠ ନେଇ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଗକୁ ବଢ଼ିବ।
ଏହି ମାମଲା ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ ଉଠାଇଛି—ଓଡ଼ିଶାର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଶିଳ୍ପ ନିବେଶ ଓ ପ୍ରତିବର୍ତ୍ତୀ ଭାବେ ବଦଳୁଥିବା ଖଣି ଆଇନ, ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଅଧିକାର ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ କିପରି ରହିବ।
