ଜଳ, ଜଙ୍ଗଲ, ଜମି ଓ ସମୁଦ୍ର ବେଳାଭୂମି ଉପରେ ବଢ଼ୁଛି ଶିଳ୍ପର ଚାପ; ବିକାଶର ମୂଲ୍ୟ ଦେବେ କି ସାଧାରଣ ଲୋକ?
ବିକାଶର ଅର୍ଥ କେବଳ ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଉଚ୍ଚ ଅଟ୍ଟାଳିକା, ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଓ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର ନୁହେଁ। ବିକାଶର ପ୍ରକୃତ ମାପଦଣ୍ଡ ହେଉଛି—ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ କେତେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲା, ଚାଷୀଙ୍କ ଜମି କେତେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲା, ପିଇବା ପାଣି କେତେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲା ଏବଂ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଜୀବିକା ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାର କେତେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଲା।
ଓଡ଼ିଶା ଆଜି ଶିଳ୍ପାୟନ, ଡିଜିଟାଲ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଉପଯୋଗ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂଆ ସମ୍ଭାବନାର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ଠିଆ ହୋଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ବିକାଶର ଚକଚକି ମଧ୍ୟରେ କିଛି ମୌଳିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତାରେ ପକାଇବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଜଳ ସଙ୍କଟଗ୍ରସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ନୂଆ ଶିଳ୍ପକୁ କେତେ ପାଣି ଦିଆଯିବ? ନଦୀ ଓ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ଭବିଷ୍ୟତ କ’ଣ? ସମୁଦ୍ର ବେଳାଭୂମିର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦରୁ ରାଜ୍ୟ କେତେ ଲାଭ ପାଇବ? ଆଉ ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ପରି ବୃହତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଜମି, ଜଳ ଓ ପରିବେଶ ଉପରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଥିବା ପ୍ରଭାବର ନିରପେକ୍ଷ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ହେଉଛି ତ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ବିକାଶ ବିରୋଧୀ ମନୋଭାବରୁ ଆସିନାହିଁ। ବରଂ ବିକାଶକୁ ଅଧିକ ଜନମଙ୍ଗଳମୁଖୀ, ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ କରିବା ପାଇଁ ଏଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଆବଶ୍ୟକ।
ଜଟଣୀର ଡାଟା ସେଣ୍ଟର: ଡିଜିଟାଲ ବିକାଶ ନା ଜଳ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନୂଆ ଆହ୍ୱାନ?
ଅକ୍ଟୋବର ୨୫, ୨୦୨୬ରେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ନିକଟସ୍ଥ ଜଟଣୀରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର (RBI) ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଓ ସାଇବର ସିକ୍ୟୁରିଟି ଟ୍ରେନିଂ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଉଦ୍ଘାଟନ ହେଉଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଦେଶର ଡିଜିଟାଲ ଆର୍ଥିକ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି—ଏହାର ଦୈନିକ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକତା କେତେ ଏବଂ ସେହି ପାଣି ଆସିବ କେଉଁଠୁ?
ଓଡ଼ିଶା କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ଦାବି କରାଯାଇଛି ଯେ, ଡାଟା ସେଣ୍ଟରର ଶୀତଳୀକରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୨ କୋଟି ଲିଟର ମଧୁର ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଏହି ପରିମାଣକୁ RBI କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇନାହିଁ। ପ୍ରକୃତ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ଜଳ ଯୋଗାଣର ଉତ୍ସ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ ଆସିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଯଦି ଏହି ୨ କୋଟି ଲିଟର ଦୈନିକ ଆବଶ୍ୟକତା ସଠିକ୍ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?
ଏହା ଦୈନିକ ୨୦ ନିୟୁତ ଲିଟର ଜଳ। ବର୍ଷକୁ ହିସାବ କଲେ ଏହା ୭୩୦ କୋଟି ଲିଟର ହେବ।
ଏତେ ପାଣି କେଉଁଠୁ ଆସିବ? ଭୂତଳ ଜଳରୁ, ନଦୀରୁ, ଜଳଭଣ୍ଡାରରୁ ନା ବିଶୋଧିତ ବର୍ଜ୍ୟଜଳର ପୁନଃବ୍ୟବହାର ମାଧ୍ୟମରେ?
ଏହା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ। ଏହା ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଜଳ ସୁରକ୍ଷା, କୃଷି ଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ବଢ଼ୁଥିବା ସହରାଞ୍ଚଳର ପାନୀୟ ଜଳ ଚାହିଦା ସହ ଜଡ଼ିତ।
ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜନସଂଖ୍ୟା, ଗୃହନିର୍ମାଣ ଓ ଶିଳ୍ପାୟନ ବଢ଼ୁଛି। ଏଭଳି ସମୟରେ ବୃହତ୍ ଜଳ ଉପଭୋକ୍ତା ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଜଳ ଯୋଗାଣର ସ୍ପଷ୍ଟ ଯୋଜନା ରହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
ଜଳ ଅଭାବର ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଉପରେ ଲଦିଦେବା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ହେବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକଳ୍ପର ଜଳ ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଜଳ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ନ ଦେବା ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ।
ସେହିପରି କଟକ ନିକଟସ୍ଥ ନରାଜରେ ଅନୁମୋଦିତ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଗାମୀ ଡିଜିଟାଲ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ଜଳ ବ୍ୟବହାର ସମ୍ପର୍କରେ ଆଗୁଆ ଯୋଜନା ଆବଶ୍ୟକ।
ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ: ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ କେତେ ପାଣି ଦିଆଯିବ, ଏହାର ଉତ୍ସ କ’ଣ, ଭୂତଳ ଜଳ ଉପରେ କେତେ ଚାପ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ପାନୀୟ ଜଳ ଓ କୃଷିର ଆବଶ୍ୟକତା କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଉଦ୍ଘାଟନୀ ଉତ୍ସବର ଚକଚକିଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପୁରୀର ସମୁଦ୍ର ବାଲି: ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଲାଭ କାହାକୁ ମିଳିବ?
ଓଡ଼ିଶାର ସମୁଦ୍ରତଟ କେବଳ ପର୍ଯ୍ୟଟନର ଆକର୍ଷଣ ନୁହେଁ। ଏହା ଜୈବ ବିବିଧତା, ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ଜୀବିକା, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଉପକୂଳର ପ୍ରାକୃତିକ ସୁରକ୍ଷା ସହ ଜଡ଼ିତ।
ଏହି ସମୁଦ୍ରତଟୀୟ ବାଲିରେ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ମୋନାଜାଇଟ୍, ଇଲ୍ମେନାଇଟ୍, ରୁଟାଇଲ୍ ଓ ଜିର୍କନ୍ ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଖଣିଜ ମିଳିଥାଏ। ମୋନାଜାଇଟ୍ରେ ଥୋରିୟମ୍ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକାରର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା ଉପାଦାନ ଓ ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ସମ୍ପର୍କିତ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ।
ଭାରତରେ ସମୁଦ୍ରତଟୀୟ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଓ ଉତ୍ପାଦନର ଦୀର୍ଘ ଇତିହାସ ରହିଛି। ଓଡ଼ିଶାର ଦକ୍ଷିଣ ଉପକୂଳ, ବିଶେଷକରି ଗଞ୍ଜାମ ଅଞ୍ଚଳର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଏବେ ପୁରୀ ସମୁଦ୍ରତଟର ବାଲିକୁ ନେଇ ଯେଉଁ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି, ତାହାରେ କେତେକ ମୌଳିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ।
ପୁରୀର ବେଳାଭୂମିରେ ପ୍ରକୃତରେ କେଉଁ ଖଣିଜ ଉପାଦାନ ଅଛି? ସେଗୁଡ଼ିକର ପରିମାଣ କେତେ? ସେଠାରୁ ଖଣିଜ ଉତ୍ତୋଳନ ପାଇଁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରସ୍ତାବ, ଅନୁମୋଦନ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଯୋଜନା ଅଛି କି? ଏହାର ମାଲିକାନା, ରାଜସ୍ୱ ବଣ୍ଟନ ଓ ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ସରକାରଙ୍କ ନୀତି କ’ଣ?
ଏସବୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ସରକାରୀ ଦଲିଲ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନ ଆଧାରରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ଦରକାର।
ଉପକୂଳରୁ ଖଣିଜ ଉତ୍ତୋଳନ ହେଲେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ବାଲି ଉପରେ ସୀମିତ ରହିନପାରେ। ଏହା ବାଲିର ପ୍ରାକୃତିକ ଗତି, ଉପକୂଳ କ୍ଷୟ, ସମୁଦ୍ର କଇଁଛଙ୍କ ପ୍ରଜନନ ସ୍ଥଳ, ସମୁଦ୍ରତଟୀୟ ପରିବେଶ ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ଜୀବିକା ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇପାରେ। ତେବେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ଏଭଳି କ୍ଷତି ହେବ ବୋଲି ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଥାନଭିତ୍ତିକ ପରିବେଶଗତ ଅଧ୍ୟୟନ ଆବଶ୍ୟକ।
ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଛି—ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅର୍ଥନୈତିକ ମୂଲ୍ୟର କେତେ ଅଂଶ ରାଜ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୁଦାୟ ପାଇବେ?
କେବଳ ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ ନୁହେଁ, ଖଣିଜ ଉତ୍ତୋଳନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥନୈତିକ ଲାଭ, ପରିବେଶଗତ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବର ହିସାବ ହେବା ଦରକାର।
ଯଦି କୌଣସି ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରାଜସ୍ୱ ମିଳିବ ନାହିଁ, ତେବେ ତାହାର ଆଇନଗତ ଆଧାର କ’ଣ? ଯଦି ରାଜସ୍ୱ ମିଳିବ, ତେବେ କେତେ ମିଳିବ ଏବଂ ସେଥିରୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ବିକାଶ ପାଇଁ କେତେ ବ୍ୟୟ ହେବ?
ଏହାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଉତ୍ତର ବିନା ଉପକୂଳୀୟ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେବ ନାହିଁ।
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ବ୍ୟବହାର ହେଉ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଲାଭ, ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ଦାୟିତ୍ୱର ହିସାବ ମଧ୍ୟ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହୁ।
ନବରଙ୍ଗପୁର ଓ ଦେବଗଡ଼ରେ ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ: ବିକାଶ ସହିତ ସୁରକ୍ଷାର ପ୍ରଶ୍ନ
ଓଡ଼ିଶାର ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏବେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି—ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ।
୨୦୨୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ପ୍ରକାଶିତ ଖବର ଅନୁସାରେ, NTPC ଓଡ଼ିଶାର ଦେବଗଡ଼ ଓ ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଛି। ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପର ମୋଟ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ ୩,୨୦୦ ମେଗାୱାଟ୍ ହୋଇପାରେ।
ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲାର ତେନ୍ତୁଳିଖୁଣ୍ଟି ବ୍ଲକ୍ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପୂଜାରୀଗୁଡ଼ା ନିକଟରେ ଏଭଳି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ନେଇ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି। ତେବେ ସ୍ଥାନ ଚୟନ, ଜମି ଆବଶ୍ୟକତା, ଜଳ ଉତ୍ସ ଓ ପରିବେଶଗତ ଅନୁମୋଦନ ସମ୍ପର୍କରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଭବିଷ୍ୟତରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲେ ଓଡ଼ିଶାର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବଢ଼ିପାରେ। ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଓ କମ୍ କାର୍ବନ୍ ନିର୍ଗମନକାରୀ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନରେ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତିର ଭୂମିକା ରହିଛି।
କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଏ ନୁହେଁ ଯେ, ଏଭଳି ପ୍ରକଳ୍ପର ସମସ୍ତ ପରିବେଶଗତ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯିବ।
ଜମି ଓ ବିସ୍ଥାପନ: କାହାର ଜମିରେ ଗଢ଼ାହେବ ବିକାଶ?
ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଦିବାସୀ ସମୁଦାୟଙ୍କ ଜୀବନ ଚାଷ, ଜଙ୍ଗଲ, ଜଳ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ।
ଏଭଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବୃହତ୍ ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ସ୍ଥାପନ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଜମିର ପ୍ରକୃତ ଆବଶ୍ୟକତା, ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ, ବିସ୍ଥାପନର ସମ୍ଭାବନା ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାରର ନିରପେକ୍ଷ ଅଧ୍ୟୟନ ହେବା ଦରକାର।
ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୁରକ୍ଷା ଅଞ୍ଚଳ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ। ଭାରତର ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ନିୟାମକ ସଂସ୍ଥାର ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ପ୍ରକଳ୍ପର ସ୍ଥାନ ଓ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନିଷିଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳ, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଯୋଜନା ଅଞ୍ଚଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ।
ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଜମି ଆବଶ୍ୟକତା ରିଆକ୍ଟରର ପ୍ରକାର, ସଂଖ୍ୟା, ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ଓ ପ୍ରକଳ୍ପର ବିନ୍ୟାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତେଣୁ ନବରଙ୍ଗପୁର କିମ୍ବା ଦେବଗଡ଼ରେ କେତେ ଜମି ଆବଶ୍ୟକ ହେବ, ତାହା ଅଧିକାରିକ ପ୍ରକଳ୍ପ ନକ୍ସା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ବିନା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ତଥାପି ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ—ଜମି କେବଳ ଏକ ସମ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ। ଅନେକ ଆଦିବାସୀ ପରିବାରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ହେଉଛି ଜୀବିକା, ସଂସ୍କୃତି, ପରିଚୟ ଓ ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ।
କ୍ଷତିପୂରଣର ଅର୍ଥ କେବଳ ଟଙ୍କା ନୁହେଁ। ଯଦି ଜମି ହରାଇବା ପରେ ଏକ ପରିବାରର ଚାଷ, ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଜୀବିକା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯିବା ଦରକାର।
ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ରରେ ରିଆକ୍ଟରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତାପକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବାଷ୍ପ ତିଆରି କରାଯାଏ ଏବଂ ଟର୍ବାଇନ୍ ଚଳାଇ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ତାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଶୀତଳୀକରଣ ପାଇଁ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ।
କେତେ ପାଣି ଦରକାର ହେବ, ତାହା ପ୍ରକଳ୍ପର ଡିଜାଇନ୍, ଶୀତଳୀକରଣ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ଜଳ ପୁନଃଚକ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
ନବରଙ୍ଗପୁରରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପର ଜଳ ଆବଶ୍ୟକତା କେତେ ହେବ? ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ ନଦୀ କିମ୍ବା ଏହାର ଜଳଭଣ୍ଡାରରୁ ପାଣି ନିଆଯିବ କି? ଯଦି ନିଆଯିବ, ତେବେ କେତେ ପରିମାଣରେ ଏବଂ କେଉଁ ସର୍ତ୍ତରେ?
ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଏବେଠାରୁ ସାର୍ବଜନୀନ ହେବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ ନଦୀ ଓ ଏହାର ଜଳଭଣ୍ଡାର କୃଷି, ଜଳସେଚନ, ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଜଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ତେଣୁ ଏହି ଜଳ ସମ୍ପଦରୁ ନୂଆ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପାଣି ଯୋଗାଇବା ପୂର୍ବରୁ ସମଗ୍ର ଜଳଭଣ୍ଡାରର ଜଳ ବଜେଟ୍, ଶୁଷ୍କ ଋତୁରେ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧତା, ତଳମୁଣ୍ଡରେ ପାଣିର ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ପରିବେଶଗତ ପ୍ରବାହର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଯଦି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ପାଣି ନିଆଯାଏ, ତେବେ ସ୍ଥାନୀୟ ଚାଷୀ, ଗ୍ରାମବାସୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ?
ଏହାର ଉତ୍ତର କେବଳ ଆଶ୍ୱାସନରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜଳ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ବଣ୍ଟନ ଯୋଜନାରେ ରହିବା ଦରକାର।
ଏହି ଚିନ୍ତାକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର ହେଲେ ଅବଶ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ କ୍ୟାନ୍ସର ବ୍ୟାପିବ କିମ୍ବା ପାଣି, ପବନ ଓ ଫସଲ ବିଷାକ୍ତ ହୋଇଯିବ ବୋଲି କହିବା ମଧ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ଭାରତରେ ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ନିୟାମକ ବୋର୍ଡ (AERB)ର ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ରହିଛି। ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ବିକିରଣର ମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ପରିବେଶଗତ ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆବଶ୍ୟକ।
ତଥାପି ଯେକୌଣସି ବୃହତ୍ ପରମାଣୁ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ସ୍ଥାନଭିତ୍ତିକ ବିପଦ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ, ଭୂମିକମ୍ପ ଓ ବନ୍ୟା ପରି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପଦର ଅଧ୍ୟୟନ, ଜଳ ଓ ମାଟିର ଗୁଣବତ୍ତା ନିରୀକ୍ଷଣ, ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ଦୁର୍ଘଟଣା ମୁକାବିଲା ଯୋଜନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
ନବରଙ୍ଗପୁର କିମ୍ବା ଦେବଗଡ଼ରେ ଏଭଳି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖାଯିବା ଦରକାର।
ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହା ଜଣାଇବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଯେ, ବିକିରଣ ନିରୀକ୍ଷଣ କିଏ କରିବ, ତଥ୍ୟ କେଉଁଠି ପ୍ରକାଶ ପାଇବ, ଜରୁରୀକାଳୀନ ସ୍ଥିତିରେ କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯିବ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷାର ଦାୟିତ୍ୱ କାହାର ରହିବ।
ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କରେ କେବଳ ସରକାରୀ ଆଶ୍ୱାସନ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ସ୍ୱାଧୀନ ନିରୀକ୍ଷଣ, ନିୟମିତ ପରୀକ୍ଷା ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ତଥ୍ୟ ହିଁ ଲୋକଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଜିତିପାରିବ।
ବିକାଶର ଲାଭ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବ କି?
ଯେକୌଣସି ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆସିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଚାକିରି, ଆୟ ଓ ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶର ଆଶା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—କେତେ ଚାକିରି ସୃଷ୍ଟି ହେବ? ସେଥିରୁ କେତେଟି ସ୍ଥାୟୀ ନିଯୁକ୍ତି ହେବ? କେତେ ଚାକିରି ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ବୈଷୟିକ ଯୋଗ୍ୟତା ଆବଶ୍ୟକ ହେବ? ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କୁ ସେହି ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ କି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯିବ?
ଡାଟା ସେଣ୍ଟର, ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ଖଣିଜ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ପ୍ରକଳ୍ପର ନିଯୁକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପରସ୍ପରଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ସମାନ ପରିମାଣର ଚାକିରି ଆଶା କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତିର ସ୍ପଷ୍ଟ ଯୋଜନା, ସ୍ଥାନୀୟ ଯୁବକଙ୍କ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ମହିଳାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଉଦ୍ୟୋଗୀଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ଦରକାର।
ଯଦି ଏକ ବୃହତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆସିବା ପରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ ନିଜ ଜମି, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଜୀବିକା ହରାଇବେ, କିନ୍ତୁ ନୂଆ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥେଷ୍ଟ ସୁଯୋଗ ମିଳିବ ନାହିଁ, ତେବେ ସେହି ବିକାଶର ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ।
ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ‘ଜଳ-ଜମି-ଜଙ୍ଗଲ’ର ସମନ୍ୱିତ ବିକାଶ ନୀତି
ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିଳ୍ପାୟନ ହେବା ଦରକାର। ନୂଆ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଉତ୍ତମ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ବିକାଶର ମୂଳଦୁଆ ହେବା ଦରକାର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର।
ପ୍ରଥମତଃ, ଯେଉଁ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ବିପୁଳ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ, ସେଠାରେ ଜଳ ଉପଲବ୍ଧତାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଜଳ ବଜେଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ।
ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ଭବ, ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ବିଶୋଧିତ ବର୍ଜ୍ୟଜଳର ପୁନଃବ୍ୟବହାର, ଜଳ ସଞ୍ଚୟ ଓ ଜଳ ଅପଚୟ ହ୍ରାସକୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର ଦିଆଯିବା ଦରକାର।
ତୃତୀୟତଃ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଆଦିବାସୀ ଅଧ୍ୟୁଷିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଜମି, ବିସ୍ଥାପନ, ପୁନର୍ବାସ ଓ ଜୀବିକା ପୁନଃସ୍ଥାପନର ଯୋଜନା ପ୍ରକଳ୍ପ ଅନୁମୋଦନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଦରକାର।
ଚତୁର୍ଥତଃ, ଉପକୂଳୀୟ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ବ୍ୟବହାର ପୂର୍ବରୁ ଉପକୂଳର ସ୍ଥିରତା, ଜୈବ ବିବିଧତା, ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ଜୀବିକା ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ହେବା ଉଚିତ।
ପଞ୍ଚମତଃ, ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଉଚ୍ଚ ସୁରକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ପ୍ରକଳ୍ପରେ ନିୟାମକ ସଂସ୍ଥାର ଅନୁମୋଦନ, ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଭାବ ଆକଳନ, ଜନଶୁଣାଣି, ଜରୁରୀକାଳୀନ ଯୋଜନା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କୌଣସି ସାଲିସ୍ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଷଷ୍ଠତଃ, ସମସ୍ତ ବୃହତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପର ଲାଭ-କ୍ଷତିର ହିସାବ ସାର୍ବଜନୀନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ରାଜ୍ୟ କେତେ ରାଜସ୍ୱ ପାଇବ, କେତେ ଚାକିରି ସୃଷ୍ଟି ହେବ, ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କେତେ ବ୍ୟୟ ହେବ ଏବଂ ପ୍ରଭାବିତ ଲୋକଙ୍କୁ କିପରି ନ୍ୟାୟ ମିଳିବ—ଏସବୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ସରକାର ଦେବା ଦରକାର।
ସରକାର ଙ୍କୁ କିଛି ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଶ୍ନ
ଓଡ଼ିଶାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସାମ୍ନାରେ କେତେକ ପ୍ରଶ୍ନ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଜଳ ସମ୍ପର୍କରେ:
ଜଟଣୀର RBI ଡାଟା ସେଣ୍ଟରର ପ୍ରକୃତ ଦୈନିକ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକତା କେତେ?
ଜଳ ଯୋଗାଣର ଉତ୍ସ କ’ଣ ଏବଂ ଭୂତଳ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ କି?
ନରାଜ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ପାଇଁ ଜଳ ଯୋଗାଣର କି ଯୋଜନା ରହିଛି?
ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ସମ୍ପର୍କରେ:
ପୁରୀ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା ଖଣିଜ ଉତ୍ତୋଳନ ପାଇଁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତାବ କିମ୍ବା ଅନୁମୋଦନ ଅଛି କି?
ଯଦି ଏପରି ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି, ତେବେ ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଭାବ ଓ ରାଜସ୍ୱ ବଣ୍ଟନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କ’ଣ?
ପରମାଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ପର୍କରେ:
ନବରଙ୍ଗପୁର ଓ ଦେବଗଡ଼ରେ ପ୍ରକଳ୍ପର ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି କ’ଣ?
ଜମି, ଜଳ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକା ଉପରେ ପ୍ରଭାବର ଅଧ୍ୟୟନ କେବେ ହେବ?
ପ୍ରକଳ୍ପର ସୁରକ୍ଷା, ବିକିରଣ ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କରେ ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ଅବଗତ କରାଯିବ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉଠାଇବାର ଅର୍ଥ ବିକାଶକୁ ବାଧା ଦେବା ନୁହେଁ। ବରଂ ବିକାଶ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଧିକ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଓ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କରିବା।
ଓଡ଼ିଶାର ବିକାଶ ହେଉ, କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କ ମୂଲ୍ୟରେ ନୁହେଁ
ଓଡ଼ିଶାରେ ବିକାଶର ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଲେଖାଯାଉ। ଆଧୁନିକ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଗଢ଼ିଉଠୁ। ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ୁ। ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ସଦୁପଯୋଗ ହେଉ। ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହେଉ। ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୀତି ସମୃଦ୍ଧ ହେଉ।
କିନ୍ତୁ ଏହି ବିକାଶର ମୂଲ୍ୟ ଯଦି ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ ପାନୀୟ ଜଳ, ଚାଷୀଙ୍କ ଜମି, ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକାର କିମ୍ବା ଉପକୂଳର ପରିବେଶ ଉପରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ସେହି ବିକାଶର ମଡେଲ୍କୁ ପୁନର୍ବିଚାର କରିବା ଦରକାର।
ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପର ଉଦ୍ଘାଟନ ଗୋଟିଏ ଦିନର ଉତ୍ସବ। କିନ୍ତୁ ତାହାର ଜଳ ଆବଶ୍ୟକତା, ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଭାବ ଓ ସାମାଜିକ ପରିଣାମ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ତେଣୁ ଆଜିଠାରୁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଅଛି, ସେଠାରେ ଜଳର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ବଣ୍ଟନ ହେଉ। ଯେଉଁଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି, ସେଠାରେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ ରହୁ। ଯେଉଁଠାରେ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଅଛି, ସେଠାରେ ତାହାର ଲାଭ ଓ ଦାୟିତ୍ୱର ସ୍ୱଚ୍ଛ ହିସାବ ହେଉ।
ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆଣିବା ନୁହେଁ; ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର ଓ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ।
କାରଣ, ବିକାଶର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କେବଳ କେତେ ମେଗାୱାଟ୍ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ହେଲା, କେତେ ବଡ଼ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଗଢ଼ାହେଲା କିମ୍ବା କେତେ ଖଣିଜ ଉତ୍ତୋଳନ ହେଲା, ତାହା ନୁହେଁ। ପ୍ରକୃତ ବିକାଶ ହେଉଛି—କେତେ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ ସମୃଦ୍ଧି ଆସିଲା, କେତେ ପରିବାରର ଭବିଷ୍ୟତ ସୁରକ୍ଷିତ ହେଲା ଏବଂ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ଆମେ କେତେ ସମ୍ପଦ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖିପାରିଲୁ।
ବିକାଶ ଦରକାର—କିନ୍ତୁ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ, ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ।
